Stichting tot behoud, beheer en exploitatie van de Knoptorenkerk te Sint-Oedenrode,
hierna genoemd: Stichting Knoptoren
Jaarverslag 2025
Doel van de Stichting Knoptoren is instandhouding, beheer en exploitatie van het rijksmonument Knoptorenkerk. Stichting Knoptoren is sinds 2009 eigenaar van de Knoptorenkerk.
De aan de Knoptorenkerk verbonden Knoptoren is ook een rijksmonument, in eigendom van Gemeente Meierijstad, maar Stichting Knoptoren maakt in samenwerking met de gemeente gebruik van de torenruimte.
De inkomsten van de Stichting bestaan uit de opbrengsten uit verhuur, subsidies, bijdragen van de Vrienden van de Knoptoren en middelen die worden verworven door het organiseren van kleinschalige evenementen.
De uitgaven betreffen het onderhoud van het gebouw en verder alles wat voor de instandhouding noodzakelijk is. Zowel bestuurders als beheerder werken pro deo.
De activiteiten van Stichting Knoptoren staan in dienst van:
Instandhouding
Beheer
Exploitatie
Instandhouding
Stichting Knoptoren richt zich op haar primaire taak: instandhouding van het gebouw.
Het bestuur draagt zorg voor subsidies, fondsen en vrienden die samen met de opbrengsten uit de exploitatie instandhouding mogelijk maken.
Op basis van de inspectie door Monumentenwacht in 2021 is overleg gevoerd met verschillende partijen om de nodige werkzaamheden te verrichten.
In 2021 is voor het groot onderhoud een zogenaamde SIM-regeling subsidie toegekend voor de periode 2022-2027. In deze periode is de aandacht vooral gericht op het herstel en de conservering van de muren van het kerkgebouw en van de kerkhofmuren. De rijkssubsidie dekt hiervan een deel van de kosten. De rest betaalt de stichting uit zorgvuldig opgebouwde reserves. Er is opdracht gegeven voor het uitvoeren van het instandhoudingsplan 2022-2027.
Werkzaamheden worden verricht door restauratieaannemer Nico de Bont en deels in eigen beheer, onder toeziend oog van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) en adviesbureau Iaminstandhouder.
Door de beperkte financiële resultaten richten we ons op korte termijn op noodzakelijk onderhoud. Er zijn onvoldoende financiële middelen beschikbaar voor niet noodzakelijke werkzaamheden.
In de loop van 2026 wordt in samenwerking met Iaminstandhouder een MeerJarenOnderhoudsPlan opgesteld. In 2027 wordt dit plan ingediend, waarna uitvoering in de periode 2028-2034 gerealiseerd kan worden.
Voor het dagelijks onderhoud is een overzicht gemaakt van periodieke werkzaamheden, waarin frequentie, planning, contactpersonen en uitvoerenden is opgenomen.
Beheer
Er wordt gewerkt aan een inventarisatie van roerende goederen om te voldoen aan reserveringen voor onderhoud en vervanging. Deze zullen worden opgevoerd in de balans.
In 2025 is gekeken naar de elektrische installatie. Hierbij zijn noodzakelijke aanpassingen uitgevoerd, waarna de installatie is goedgekeurd (Scope 10).
Het bestuur en een aantal vrijwilligers zijn directer dan voorheen betrokken bij beheerszaken.
Regelmatig is een klus- en groenploeg actief.
Exploitatie
De inkomsten van de Stichting Knoptoren zijn voor een groot deel afkomstig uit de horeca-exploitatie. ‘Team Knoptoren’, van De Helden van Kien draagt zorg voor de uitvoering van de exploitatie. De exploitatie vindt plaats onder de naam ‘Horecaexploitatie De Knoptoren’.
In 2025 ontstond de behoefte om opnieuw te kijken naar taken en verantwoordelijkheden van bestuur en exploitant. Er hebben intensieve gesprekken plaatsgevonden. Een goede samenwerking en korte lijnen zijn noodzakelijk. Dit heeft geleid tot nadere afspraken:
De exploitant neemt voortaan deel aan de vergaderingen van de stichting.
De exploitant draagt zorg om voldoende inkomsten te genereren, waardoor de stichting in staat is om de instandhouding deels te bekostigen.
De exploitant krijgt de ruimte om binnen de vergunning de exploitatie te organiseren en vorm te geven.
We hebben geconstateerd dat het aantal boekingen over 2025 nog niet helemaal voldoet aan eerdere verwachtingen. Voor 2025 is er wel sprake van een licht herstel, maar dit herstel is nog niet voldoende. Het bestuur heeft dan ook het besluit genomen om de toevoeging in de voorziening onderhoud dit jaar te beperken. We gaan er wel vanuit dat het herstel in de komende tijd door zal zetten, waardoor in de volgende jaren de voorziening weer op niveau gebracht kan worden.
We hebben 2025 afgesloten met een licht positief resultaat.
De stichting en de commercieel partner hebben bij gemeente Meierijstad aangegeven dat ze met de huidige vergunning onvoldoende inkomsten kunnen genereren voor de lange termijn instandhouding. We verwachten in 2026 met de gemeente in gesprek te kunnen gaan over deze problematiek.
Verdere ontwikkelingen
In 2025 hebben we afscheid genomen van drie bestuursleden. Hierdoor moeten werkzaamheden verdeeld worden onder minder bestuursleden, waardoor uitvoering van functies en taken in het gedrang komen. Het bestuur ziet dan ook graag uitbreiding van het aantal bestuursleden. We hopen in 2026 dan ook enkele nieuwe bestuursleden te mogen verwelkomen.
We maken ons nog steeds zorgen over ontwikkelingen rondom bouwplannen in de directe omgeving van de Knoptoren. Bouwwerkzaamheden zijn gestart en vorderen, maar de verwachting is dat deze nog geruime periode voortduren. Samen met een groep betrokken instanties en personen volgen we kritisch de ontwikkelingen in dit kwetsbare gebied.
Knoptoren als kunstproject
In samenwerking met de Kunststichting is in de torenopgang en in de torenruimtes een kunstproject gerealiseerd, als deelproject van het project ‘1000-jarig woud’. Er is een kunstwerk ontwikkeld dat gebruikt kan worden bij activiteiten in de kerkzaal.
Communicatieactiviteiten
Het is voor de Stichting Knoptoren van groot belang dat de inwoners van Sint-Oedenrode en omgeving zich realiseren dat de Knoptoren ‘van hen’ is. Verschillende keren is de Knoptoren in de publiciteit geweest in verband met diverse activiteiten: artikelen in de plaatselijke en regionale pers of via Omroep Meierij. De Mooi Rooi-krant is gestart met maandelijkse artikelen over de Knoptoren, verspreid over een jaar.
Wekelijks worden berichten geplaatst op Facebook en Instagram.
De Knoptoren is o.a. opengesteld tijdens de Rooise Fietsvierdaagse op de drukbezochte Open Monumentendag. Op die dagen waren de kunstwerken te bezichtigen in afstemming met gemeente Meierijstad. We willen ons ook positief opstellen bij activiteiten in de buurt.
De werkgroep activiteiten heeft in 2025 twee Vriendenbrieven verzorgd.
Regelmatig worden berichten op Facebook geplaatst.
In samenspraak met De Helden van Kien wordt gewerkt aan een marketing- en communicatieplan.
De website van Stichting Knoptoren legt de nadruk op instandhouding van het gebouw en de geschiedenis daarvan, met verwijzing naar de exploitant voor het commerciële gebruik. De exploitant De Helden van Kien richt zich op de markt, de eigen mogelijkheden om de Knoptorenkerk aantrekkelijk te maken voor commercieel gebruik. Ontwikkelingen hierin zijn nog gaande.
De groep ‘Vrienden van de Knoptoren’ telt eind december 44 vrienden die met hun bijdragen de Stichting in staat stelt aanvullende investeringen te doen.
Met de Vrienden en de vrijwilligers wordt regelmatig contact onderhouden.
In 2025 is gewerkt aan mogelijkheden om meer vrienden te werven. Daarbij wordt gekeken naar pakketten die voor meerdere partijen aantrekkelijk zijn.
Verder wordt nagedacht over nieuwe producten om de Knoptoren beter onder de aandacht te brengen.
Afsluitend
Ook in 2026 zullen we rekening moeten blijven houden met verschillende scenario’s om beheer en exploitatie van de Knoptoren vorm te geven. Samen met alle betrokkenen willen we hier onze schouders onder zetten.
20260102 Ger van der Rijt